WNUK

Kamil Wnuk - Poseł na Sejm RP

22 godzin temu

Czy w Polsce mamy do czynienia z zamachem stanu❓️
Długie, ale zachęcam do przeczytania do końca, zachęcam również do merytorycznych komentarzy, interesuje mnie Wasza opinia❗️

Czym właściwie jest zamach stanu?

To niezgodne z porządkiem konstytucyjnym przejęcie władzy politycznej w państwie przez jednostkę lub grupę osób. Może odbywać się z użyciem siły, w tym siły zbrojnej, ale nie musi.

I teraz najważniejsze pytanie: czy w Polsce doszło do takiego przejęcia władzy?

Nie.

15 października 2023 roku Polki i Polacy poszli do wyborów. Wybrali Sejm Rzeczypospolitej Polskiej który następnie wyłonił większość parlamentarną i rząd. Nikt nie przejął władzy przy użyciu wojska, policji czy siły fizycznej. Nie obalono demokratycznego porządku wyborczego. Później odbyły się kolejne demokratyczne wybory samorządowe i prezydenckie.

A co z Trybunałem Konstytucyjnym?

Tutaj rzeczywiście mamy do czynienia z bardzo poważnym kryzysem ustrojowym. I nie zaczął się on wczoraj, nie zaczął się w grudniu 2023 roku, ani nawet w 2024 roku.

Trwa od 2015 roku.

Trybunał Konstytucyjny jest jednym z najważniejszych organów polskiego państwa. Jego podstawowym zadaniem jest kontrolowanie zgodności ustaw i innych aktów normatywnych z Konstytucją. Ma być niezależnym arbitrem, który stoi na straży najwyższego prawa Rzeczypospolitej.🇵🇱

Nie jest organem rządu. Nie jest organem opozycji. Nie jest zapleczem żadnej partii politycznej. Ma kontrolować władzę, niezależnie od tego, kto tę władzę sprawuje. Tymczasem przez ostatnie 11 lat autorytet Trybunału został dramatycznie osłabiony, a jego zdolność do sprawnego wykonywania konstytucyjnych zadań wielokrotnie była ograniczana. Zamiast być instytucją budującą zaufanie do państwa, stał się jednym z głównych pól politycznego konfliktu.

Przypomnijmy więc, jak do tego doszło. Krok po kroku. Bo pamięć polityczna bywa niestety bardzo wybiórcza.

❗️Jak niszczono autorytet Trybunału Konstytucyjnego?

1. Październik 2015 roku – początek kryzysu.

8 października 2015 roku kończący kadencję Sejm wybrał pięciu sędziów Trybunału Konstytucyjnego.
Trzech miało zastąpić sędziów, których kadencje kończyły się w listopadzie, a więc jeszcze w czasie kadencji tego Sejmu. Dwóch kolejnych wybrano na miejsca, które miały zwolnić się już w trakcie kadencji nowego Sejmu. I tu popełniono pierwszy poważny błąd. Wybór dwóch sędziów na zapas nie miał podstaw konstytucyjnych. Ale to nie oznacza, że nieprawidłowy był wybór całej piątki.

2. Prezydent Andrzej Duda odmawia przyjęcia ślubowania od wszystkich pięciu.
Prezydent Andrzej Duda nie przyjął ślubowania od żadnego z wybranych sędziów. Także od trzech, których wybór miał prawidłową podstawę prawną, tutaj zachował się podobnie jak teraz Karol Nawrocki i podobnie nie miał do tego prawa.
25 listopada 2015 roku nowy Sejm podjął uchwały stwierdzające brak mocy prawnej wcześniejszego wyboru całej piątki. Problem polegał na tym, że Konstytucja nie przyznaje Sejmowi kompetencji do unieważniania wyboru sędziów TK w taki sposób, więc w tym miejscu Sejm, w którym większość miał Prawo i Sprawiedliwość złamał konstytucję.

3. Grudzień 2015 roku – nocne zaprzysiężenia i początek problemu dublerów.

2 grudnia 2015 roku Sejm wybrał kolejnych pięciu sędziów. W nocy z 2 na 3 grudnia prezydent przyjął ślubowanie od czterech z nich. Piąte ślubowanie odebrał 9 grudnia. Stało się to w czasie, kiedy Trybunał miał rozstrzygnąć konstytucyjność podstawy prawnej wcześniejszego wyboru.
3 grudnia zapadł wyrok w sprawie K 34/15. Trybunał stwierdził, że podstawa wyboru trzech sędziów na miejsca zwalniane w listopadzie była zgodna z Konstytucją, natomiast wybór dwóch na miejsca grudniowe – nie. W praktyce oznaczało to, że trzech prawidłowo wybranych sędziów powinno zostać dopuszczonych do orzekania. Tak się jednak nie stało. Na ich miejsca dopuszczono osoby wybrane ponownie przez Sejm, określane później jako sędziowie dublerzy. To był moment, w którym kryzys przestał być zwykłym sporem politycznym. Zaczął dotyczyć samej legalności składu organu stojącego na straży Konstytucji, a więc wszelkie decyzje podjęte przez Trybunał w tym składzie mogą być kwestionowane.

4. Rok 2016 – niepublikowanie wyroków Trybunału.

Rząd Beaty Szydło nie publikował części orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego. Władza wykonawcza zaczęła w praktyce decydować, które wyroki będą publikowane, a które nie. To niezwykle niebezpieczny precedens. Rząd nie może być sędzią we własnej sprawie. Nie może wybierać, które orzeczenia niezależnego organu uznaje za wygodne.

5. Grudzień 2016 roku – wybór Julii Przyłębskiej.

Po zakończeniu kadencji prezesa Andrzeja Rzeplińskiego Julia Przyłębska została najpierw wyznaczona do kierowania Trybunałem, a następnie powołana na stanowisko prezesa.
Sposób przeprowadzenia Zgromadzenia Ogólnego sędziów i procedura wyboru od początku budziły poważne zastrzeżenia. W kolejnych latach pojawiały się także zarzuty dotyczące przydzielania spraw i kształtowania składów orzekających. Siedmioro sędziów Trybunału sygnalizowało problemy z funkcjonowaniem tej instytucji.

6. Kolejni dublerzy, kolejne wątpliwości.

Kiedy umierali sędziowie wybrani w grudniu 2015 roku na miejsca, które powinny przypaść prawidłowo wybranym kandydatom, PiS wybierał na ich miejsca kolejne osoby. W ten sposób problem nie został rozwiązany. Był kontynuowany.
Nie chodziło już wyłącznie o jednorazowy spór dotyczący wyboru sędziów. Wątpliwości dotyczące prawidłowego obsadzenia Trybunału utrwalały się przez kolejne lata.

7. Rok 2019 – słynne „odkrycie towarzyskie”.

Jarosław Kaczyński w wywiadzie telewizyjnym określił Julię Przyłębską mianem swojego „odkrycia towarzyskiego”. Można oczywiście spotykać się prywatnie z różnymi ludźmi. Ale w państwie demokratycznym niezależność sądu konstytucyjnego musi być nie tylko rzeczywista, lecz także budzić zaufanie obywateli. Prezes partii politycznej, której rządy podlegają kontroli Trybunału, nie powinien tworzyć wrażenia politycznej zażyłości z jego prezesem.

8. Październik 2020 roku – wyrok w sprawie aborcji.

22 października 2020 roku Trybunał wydał wyrok K 1/20, który doprowadził do zaostrzenia przepisów dotyczących dopuszczalności aborcji. W składzie orzekającym zasiadali sędziowie, których status był kwestionowany, w tym osoby określane jako dublerzy. Pojawiły się również poważne pytania dotyczące bezstronności niektórych członków składu. W całej Polsce setki tysięcy ludzi wyszły na ulicę. W 2023 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie M.L. przeciwko Polsce stwierdził naruszenie praw skarżącej związane z wadliwym składem Trybunału. Polska została zobowiązana do wypłaty zadośćuczynienia.
To nie jest już tylko polski spór polityczny. To konkretne konsekwencje dla praw obywateli.

9. Europejskie sądy potwierdzają problem.

W sprawie Xero Flor przeciwko Polsce Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził, że udział osoby wybranej na miejsce prawidłowo obsadzone przez Sejm oznacza naruszenie prawa do sądu ustanowionego ustawą. 18 grudnia 2025 roku zapadł kolejny niezwykle istotny wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-448/23. TSUE wskazał na poważne nieprawidłowości w procedurze powołania trzech członków Trybunału oraz jego prezesa. Stwierdził, że polski Trybunał Konstytucyjny nie spełnia wymogów niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego na mocy prawa. To bardzo poważne rozstrzygnięcie. Nie jest ono opinią polityczną ani komentarzem publicysty. To wyrok europejskiego sądu.

10. Grudzień 2022 roku – kończy się kadencja Julii Przyłębskiej.

Mimo upływu sześcioletniej kadencji pojawił się spór dotyczący dalszego kierowania Trybunałem.
Sześciu sędziów, w tym sędziowie wybrani przez większość PiS, domagało się przeprowadzenia procedury wyboru nowego prezesa. Spór o kierownictwo Trybunału jeszcze bardziej pogłębił kryzys instytucji.

11. Rok 2024 – nowa większość parlamentarna również nie potrafi od razu naprawić sytuacji

W marcu 2024 roku Sejm przyjął uchwałę dotyczącą kryzysu w Trybunale, a rząd przyjął stanowisko kwestionujące jego orzeczenia.
Problem polega na tym, że także wcześniejsze decyzje rządu Beaty Szydło dotyczące niepublikowania wyroków nie mogą być usprawiedliwieniem dla podobnych działań obecnej władzy. W grudniu 2024 roku prezesem Trybunału został Bogdan Święczkowski, wcześniej Prokurator Krajowy i bliski współpracownik Zbigniewa Ziobry. Sposób wyboru prezesa, z udziałem osób, których status jest kwestionowany, również budził poważne zastrzeżenia.

12. Rok 2026 – kolejny etap kryzysu.

13 marca 2026 roku Sejm wybrał sześciu sędziów na wakujące stanowiska w Trybunale Konstytucyjnym. Prezydent Karol Nawrocki 1 kwietnia przyjął ślubowanie tylko od dwojga z nich. Uzasadniano to między innymi tym, że za jego kadencji powstały dwa wakaty. Pozostała czwórka nie uzyskała możliwości rozpoczęcia wykonywania obowiązków w zwykłym trybie. 9 kwietnia wszyscy wybrani sędziowie złożyli ślubowanie w Sejmie, co stało się kolejnym przedmiotem sporu prawnego. W maju 2026 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka zastosował środek tymczasowy w sprawie Dziurda i inni przeciwko Polsce. Zwrócił się do polskich władz o zapewnienie, by czterech skarżących nie napotykało przeszkód w objęciu i wykonywaniu obowiązków sędziowskich do czasu dalszego rozstrzygnięcia.

13. Październik 2026 roku – obraz, który mówi więcej niż tysiąc słów.

14 października dochodzi do kolejnej bulwersującej sytuacji. Prezes Trybunału Konstytucyjnego osobiście blokuje wejście do części sędziowskiej, uniemożliwiając normalne funkcjonowanie instytucji. Czy naprawdę tak ma wyglądać sąd konstytucyjny w europejskim państwie demokratycznym? Trybunał nie może być prywatnym folwarkiem żadnego prezesa. Nie może być instytucją, w której o dostępie do wykonywania obowiązków sędziowskich decyduje polityczna lojalność albo osobiste przekonania. Wreszcie sytuacja z ostatniego weekendu, której chyba nie muszę opisywać, ponieważ wszyscy ją znają.

Ale czy obecna władza jest bez winy?

Absolutnie nie.
W dobrej wierze, wspólnie z koalicjantami, wybraliśmy sędziów, by naprawić wreszcie sytuację w TK, w sytuacji nie przez nas wykreowanej. Scenariusz pełnej konfrontacji jest najgorszym z możliwych. podejmowanie przez wybranych przez nas sędziów działań w trybie „wojennym”, o wątpliwej podstawie prawnej - nie uzdrowi sądu konstytucyjnego, tylko go dobije.
Nie można dopuścić, by TK stał się ostatnim polem bitwy partyjnego duopolu, w której ofiarą będzie spokój społeczny i prawo obywateli do pewności orzecznictwa w ważnych dla nich sprawach.

Dlatego jedyną drogą wyjścia z kryzysu, i powstrzymania niszczącej fali konfliktu rozlewającej się po polsce, jest - uzgodniony ponadpartyjnie - Reset Trybunału Konstytucyjnego❗️

Jeżeli chcemy odbudować państwo prawa, musimy przestrzegać prawa również wtedy, kiedy jest to dla nas niewygodne. Ale równie ważne jest to, żeby nie udawać, że kryzys powstał wczoraj.
Przez lata budowano system, w którym Trybunał coraz częściej służył interesom politycznym, zamiast kontrolować władzę.
Dzisiaj ci, którzy przez lata odpowiadali za jego osłabienie, występują w roli jego największych obrońców.

Trybunał Konstytucyjny nie istnieje dla sędziów, polityków ani partii.

Istnieje dla obywateli.

Nie chcę Trybunału PiS-u. Nie chcę Trybunału Koalicji 15 Października. Chcę niezależnego Trybunału Konstytucyjnego, który będzie kontrolował każdą władzę, niezależnie od tego, kto akurat rządzi. I na koniec apel: zanim zaczniemy powtarzać wielkie oskarżenia o zamachu stanu, przypomnijmy sobie, kto przez ostatnie 11 lat doprowadził Trybunał Konstytucyjny do obecnego stanu.

#wnukwsejmie #konstytucja ... Zobacz więcejZobacz mniej